ΜΝΗΜΗ ΣΑΛΑΜΙΝΟΜΑΧΩΝ

Συνέλληνες, 

φθάνει ἡ μεγάλη ἡμέρα, ἡ 15η Σεπτεμβρίου, ποὺ θὰ ἐπισκεφθοῦμε τὸν ἱερὸ τύμβο τῶν Σαλαμινομάχων, γιὰ νὰ τελέσουμε τὸ καθιερωμένο μνημόσυνό τους (ὥρα 6.00μ.μ.)

Τὸ θρῃσκευτικὸ μέρος τῆς τελετῆς ἔχει ἀναλάβει ἡ Λατρευτικὴ Κοινότης "Λάβρυς", ἐνῷ στίχους ἀπὸ τοὺς Πέρσες τοῦ Αἰσχύλου θὰ ἀπαγγείλῃ ὁ Φίλιππος Βαβουλάκης. Μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐκδηλώσεων θὰ ἀκολουθήσῃ Συμπόσιον, στὴν παραλιακὴ Ταβέρνα "Τὸ Κῦμα". 

Ἀκολουθεῖ ὁ περισυνὸς χαιρετισμὸς τοῦ Κωνσταντίνου Σταυροπούλου, ἐκ μέρους τοῦ Φ.Ε. "Ἀθηνᾶ Ἐργάνη".

Ἡ "θείη Σαλαμὶς" τοῦ δελφικοῦ μαντείου ἔχει τὴν τιμητική της σήμερα· ἀγάλλονται οἱ θεοὶ καὶ οἱ τρισένδοξοι πρόγονοι, ὅταν νοιώθουν πὼς κάποιοι, ἔστω λιγοστοὶ Νεοέλληνες, τοὺς τιμοῦν πράττοντας τὸ ἐλάχιστο· λυποῦνται ὅμως, ὅταν βλέπουν τὰ ἄθλια τεκταινόμενα στὴν πατρίδα τους, κυρίως ὅταν συγκρίνουν τοὺς ἐπὶ κεφαλῆς τῆς περιόδου ἐκείνης μὲ τὰ σημερινὰ ἀνθρωπάκια. Οἱ σύγχρονοι πολιτικοὶ νάνοι δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἀντιταχθοῦν στὴν ἀπαίτηση τῶν ἐχθρῶν ὄχι μόνο γιὰ  γῆν καὶ ὕδωρ, ἀλλὰ καὶ γιὰ ἀέρα καὶ ἥλιο· ἀπεναντίας, ὑπέκυψαν καὶ μάλιστα δίχως τὴν ἐλαχίστη ἀντίσταση. Πῶς νὰ ἀντισταθοῦν ἄλλως τε, ὅταν καθὼς λέγεται, οἱ σύγχρονοι κατακτητὲς γενικῶς τοὺς «κρατοῦν» ἀπὸ ἄλλες ὑποθέσεις προηγουμένων ἐτῶν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ συντηροῦν τὸν φαῦλο κύκλο τοῦ χρέους; Φαντασθεῖτε, τί θὰ συνέβαινε ἐὰν ὁ Ξέρξης μποροῦσε νὰ «πλησιάσῃ» τὸν Λεωνίδα καὶ νὰ ἐκβιάσῃ τὸν Θεμιστοκλῆ ἢ τὸν Εὐρυβιάδη μὲ κάποιον τρόπο; Οἱ ἑλληνικὲς πόλεις θὰ εἶχαν ὑποκύψει ἀμαχητὶ μὲς στὴν καταισχύνη κι ἐμεῖς θὰ αἰσθανόμασταν ντροπὴ γιὰ τοὺς προγόνους.

Ἡ ἀναφορά μας ὅμως, ἀφορᾷ σὲ μία ἄλλη Ἑλλάδα, αὐτὴν τῶν προγόνων, στὴν ὁποίαν λειτουργοῦσαν τὰ πάντα ἐν τάξει, τοῦ Νόμου δεσπόζοντος, ὅπως φροντίζει ὁ Δημάρατος νὰ πληροφορήσῃ τὸν Ξέρξη  (ΗΡΟΔΟΤΟΥ, Ἱστορίαι, Πολύμνια, 104). Ἡ πολιτικο-στρατιωτικὴ ἡγεσία κατευθύνει τὸν ἀγῶνα μὲ μαεστρικὸ τρόπο· ὑποχωρεῖ ὅταν τὸ ἐπιβάλλουν οἱ περιστάσεις (Θερμοπύλες, Ἀρτεμίσιο), ἐπανέρχεται ὅταν ὁ στρατὸς ἔχῃ ἀνυψωμένο ἠθικό, δηλαδὴ ἀκριβῶς μετὰ τὴν θυσία τῶν Θερμοπυλομάχων καὶ τὴν καταστροφὴ τῶν ἱερῶν τῆς Ἀκροπόλεως, εἶναι δὲ ἀποφασισμένος νὰ δώσῃ τὸν ὑπὲρ πάντων ἀγῶνα. Ὁ λαός-στρατὸς πανέτοιμος νὰ ἀγωνισθῇ ἔως ἐσχάτων, διότι εἶναι τῆς ἐλευθερίης γλειχόμενοι (ἔ.ἀ., Οὐρανία, 143), ἐνῷ οἱ Ἱερεῖς δὲν "κρύβονται", ὅπως τὸ σημερινὸ παπαδαριό, ἀλλὰ πρωτοστατοῦν· ὁ μάντις Μεγιστίας θυσιάζεται, μαχόμενος δίπλα στὸν Λεωνίδα, τὸ δὲ Μαντεῖο τῶν Δελφῶν προτρέπει τοὺς μὲν Σπαρτιάτες νὰ θυσιάσουν τὸν καταγόμενο ἀπ’ τὸν Ἡρακλῆ βασιληᾶ, ἐφ’ ὅσον θέλουν ἡ πόλη τους νὰ σωθῇ, τοὺς δὲ Ἀθηναίους νὰ ναυμαχήσουν στὴν Σαλαμῖνα, παρὰ τὴν "πικρία" του γιὰ τὸν φόνο τῶν προστατευομένων ἀπ’ αὐτό, πάσης ἐθνικότητος, κηρύκων.

Αὐτὸ ἴσως εἶναι καὶ τὸ πιὸ μελανὸ συμβὰν τοῦ πολέμου, ὁ ἀποσεβασμὸς τῶν, ζητούντων ἔστω γῆν καὶ ὕδωρ, πρέσβεων τοῦ ἀντιπάλου, πρᾶγμα ἀσύνηθες γιὰ τὴν κουλτούρα τῶν προγόνων καὶ ὄχι ἡ δῆθεν ἐξαγορὰ τοῦ Μαντείου, ὅπως ἔχει ἐπικρατήσει νὰ λέγεται πονηρὰ στὴν καθεστημένη καὶ ἀνιστόρητη ἐν πολλοῖς βιβλιογραφία. Εἶναι ἄλλως τε γνωστὸ ὅτι ἀφ’ ἑνὸς οἱ βάρβαροι εἶχαν ἐπιτεθῆ γιὰ νὰ συλήσουν τὸ ἱερὸν πέδον, τότε ποὺ σείσθηκαν οἱ Φαιδριάδες (ἔ.ἀ. Οὐρανία, 37), ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἀντιστεκόμενες πόλεις εἶχαν ὁρκισθῆ τὸ δέκατον τῆς περιουσίας τῶν μηδισάντων νὰ καταβληθῇ μετὰ τὸ πέρας τοῦ πολέμου στὸν θεὸ τῶν Δελφῶν (ἔ.ἀ., Πολύμνια, 132). Ἑπομένως, τὰ ἀνωτέρω ἐκφράζουν μόνον τὴν ἀγωνία τῶν σημερινῶν ἐνδιαμέσων νὰ συγκρίνουν "ἀσύμπτωτα μεγέθη" ἢ καὶ νὰ ταὐτίσουν τὸ αὐθεντικὸ ἱερὸ μὲ τὸ ἀναυθεντικό, μὲ τοὺς μελανειμονοῦντας ποὺ τὸ μόνο γιὰ τὸ ὁποῖο ἐνδιαφέρονται, εἶναι γιὰ τὸ πῶς θὰ γλυτώσουν τὸ "ταπεινὸ" σαρκίο τους, ὄχι μόνο ἔναντι τῶν ἑκάστοτε ἐχθρῶν τῆς πατρίδας, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἀπ’ τὶς στοιχειώδεις ὑποχρεώσεις τους σ’ αὐτήν, ὅπως ἡ καταβολὴ φόρων· ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι προκλητικὴ ἡ συνεχιζόμενη, ἐκ μέρους τῆς πολιτείας, ἐξαίρεση τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ ὁποιαδήποτε εἰσφορά, τακτικὴ ἢ ἔκτακτη.

Ἀπευθυνόμαστε πρὸς  αὐτούς, ἂν καὶ γνωρίζουμε ὅτι τὸ μήνυμα τῆς Σαλαμίνας δὲν τοὺς διαπερνᾷ, γι’ αὐτὸ ἄλλως τε ἐφρόντισαν νὰ καταργήσουν τὶς ἑορτὲς τῶν Ἐλευθερίων. Οἱ προστάτες τους ὅμως, θὰ ἦταν καλὸ νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει κάποια διδάγματα κι ἂς μὴν ἐφησυχάζουν μὲ τὴν σημερινὴ ἀδυναμία τοῦ ἑλληνισμοῦ, ἡ ὁποία ἐκπηγάζει ἀπ’ τὴν μὴ ὕπαρξη κρατικῆς ὀντότητας, ἀντάξιας τῆς ἱστορίας του. Δὲν μᾶς τρομάζει ἡ πενία, ἀντιθέτως  μᾶς ἀηδιάζει ὁ ἄδικος πλουτισμὸς ποὺ διδάσκει - εὐκαιρίας δοθείσης- ἡ Γουὼλ Στρὴτ καὶ τὰ ἄλλα εὐαγῆ σας ἱδρύματα… στοὺς ἐξωνημμένους Ἕλληνες πολιτικούς· μὴν ξεχνᾶτε ὅτι ὁ Ξέρξης ἀγνόησε πρὸ τῆς μάχης τῶν Θερμοπυλῶν τὴν ἐπισήμανση αὐτὴ τοῦ Δημάρατου (ΗΡΟΔΟΤΟΥ, Ἱστορίαι, Πολύμνια, 102):

πενίη μὲν αἰεί κοτε σύντροφός ἐστι, ἀρετὴ δὲ ἔπακτός ἐστι, ἀπό τε σοφίης κατεργασμένη καὶ νόμου ἰσχυροῦ· τῇ διαχρωμένη ἡ Ἑλλὰς την τε πενίην ἀπαμύνεται καὶ τὴν δεσποσύνην.

Μ’ αὐτὲς τὶς παρακαταθῆκες ποὺ μᾶς κατέλιπαν οἱ τρισένδοξοι πρόγονοί μας, θὰ πρέπῃ νὰ ἀνησυχοῦν γιὰ τὶς συνέπειες τῆς πολιτικῆς τους, νὰ ἀπαιτοῦν τὰ πάντα, ἐδῶ καὶ τώρα, ἀπ’ τοὺς ντόπιους ναιναίκους καὶ νὰ συνειδητοποιήσουν ὅτι, ὅταν οἱ συνθῆκες τὸ ἐπιτρέψουν, τὰ πράγματα θὰ ἀλλάξουν ἄρδην καὶ οἱ νεοέλληνες θὰ ἀπαιτήσουμε καὶ θὰ καταφέρουμε τὴν "ἐπιστροφὴ" τῆς πατρίδας μας. Τὰ διδάγματα τῆς ἱστορίας εἶναι πολλά. Ἂς μὴν τὰ ἀγνοοῦν...

ΙΟΥΛΙΑΝΕΙΑ

Τὸ προσεχὲς Σάββατο 23 Ἰουνίου, στὶς 8.00μ.μ., τὸ Φιλοσοφικὸ Ἐργαστήριο "Ἀθηνᾶ Ἐργάνη" (Παλλάδος 24-26, 2ος Ὄροφος, "Παλαίχθων") θὰ τελέσῃ τὸ ἐτήσιο μνημόσυνο τοῦ ἐστεμμένου φιλοσόφου Ἰουλιανοῦ, ὁ ὁποῖος δολοφονήθηκε ἄνανδρα λίγα χιλιόμετρα ἔξω ἀπὸ τὴν Κτησιφῶντα. Τὸ πολιτικὸ μέρος τῆς ἑορτῆς περιλαμβάνει ὁμιλία ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο Σταυρόπουλο, μὲ θέμα:

Ὁ Ἰουλιανὸς ἐν τοῖς Μυστηρίοις

Ὁ ἀνωτέρω τίτλος ἀναφέρεται σὲ ἕνα ἐκ τῶν Ἀνεκδότων ἢ καὶ Κρυμμένων -ὅπως ἀναφέρονται στὴν ἔκδοση τοῦ Ἰκάρου, ἐπιμ. Γ.Π. Σαββίδη, 2000- ποιημάτων τοῦ Κ.Π. Καβάφη καὶ παρουσιάζει πτυχὲς τῆς μυήσεως τοῦ ἐστεμμένου φιλοσόφου στὰ Μεγάλα Μυστήρια, ὅπως ἀναφέρονται καὶ σχολιάζονται ἀπ' τὸν Γρηγόριο τὸν Ναζιανζηνό (Κατὰ Ἰουλιανοῦ, Α΄, νε΄-νστ΄), τὸν Σωζομενό (Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία, Ε΄, β΄) καὶ τὸν Γίββωνα. Ἂς δοῦμε τὸ ποίημα:

Πλὴν σὰν εὑρέθηκε μέσα στὸ σκότος μέσα στῆς γῆς τὰ φοβερὰ τὰ βάθη συντροφευμένος μ’ Ἕλληνας ἀθέους, κ’ εἶδε μὲ δόξες καὶ μεγάλα φῶτα νὰ βγαίνουν ἄυλες μορφὲς ἐμπρός του φοβήθηκε γιὰ μιὰ στιγμὴ ὁ νέος, κι ἕνα ἔνστικτον τῶν εὐσεβῶν του χρόνων ἐπέστρεψε, κι ἔκαμε τὸν σταυρό του. Ἀμέσως οἱ μορφὲς ἀφανισθῆκαν· ἧ δόξαις χάθηκαν, σβῆσαν τὰ φῶτα. Οἱ Ἕλληνες ἐκρυφοκυτταχθῆκαν. Κι ὁ νέος εἶπεν· «εἴδατε τὸ θαῦμα; ἀγαπητοί μου σύντροφοι φοβοῦμαι. Φοβοῦμαι φίλοι μου, θέλω νὰ φύγω. Δὲν βλέπετε πῶς χάθηκαν ἀμέσως οἱ δαίμονες, σὰν μ’ εἴδανε νὰ κάνω τὸ σχῆμα τοῦ σταυροῦ τὸ ἁγιασμένο;»

Οἱ Ἕλληνες ἐκάγχασαν μεγάλα· «Ντροπή, ντροπὴ νὰ λὲς αὐτὰ τὰ λόγια σ’ ἐμᾶς τοὺς σοφιστὰς καὶ φιλοσόφους. Τέτοια σὰν θὲς εἰς τὸν Νικομηδείας καὶ στοὺς παππάδες του μπορεῖς νὰ λές. Τῆς ἔνδοξης Ἑλλάδος μας ἐμπρός σου οἱ μεγαλύτεροι θεοὶ φανῆκαν. Κι ἂν φύγανε νὰ μὴ νομίζῃς διόλου ποὺ φοβηθῆκαν μιὰ χειρονομία. Μονάχα σὰν σὲ εἴδανε νὰ κάνῃς τὸ ποταπότατον, ἀγροῖκον σχῆμα συχάθηκεν ἡ εὐγενής των φύσις καὶ φύγανε καὶ σὲ περιφρονῆσαν». Ἔτσι τὸν εἴπανε κι ἀπὸ τὸν φόβο τὸν ἱερὸν καὶ τὸν εὐλογημένον συνῆλθεν ὁ ἀνόητος, κι ἐπείσθη μὲ τῶν Ἑλλήνων τ’ ἄθεα τὰ λόγια.

Στὴν συζήτηση  θὰ ἀναλύσουμε τὴν ἐμμονὴ τοῦ ποιητῆ στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰουλιανοῦ, τὴν συσχέτιση τοῦ Αὐτοκράτορα μὲ τὴν πολιτικὴ κατάσταση τῶν δεκαετιῶν τοῦ '20 καὶ τοῦ '30, τὴν μύηση καὶ τὸν φόβο (ἐὰν ὑπῆρξε...) καὶ ἄλλες σχετικὲς ἀναφορὲς τῶν πρώτων χριστιανικῶν αἰώνων, καθὼς καὶ τὶς τερατολογίες ποὺ εὐδοκιμοῦσαν κατὰ περίπτωση.

Η ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ

Τὸ προσεχὲς Σάββατο 7 Ἀπριλίου, στὶς 8.00μ.μ., ὁ Γιῶργος Μπακογιάννης θὰ παραθέσῃ διάλεξη στὸ Φ.Ε. "ΑΘΗΝΑ ΕΡΓΑΝΗ" (Ἀκαδημείας 88, 2ος Ὄροφος), μὲ θέμα:

Ἡ θεολογοῦσα προτυποκρατία στὸν Ἐπίκουρο

Ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Γ. Μπ., χρησιμοποίησε αὐτὸν τὸν περιεκτικὸ τίτλο τοῦ J.M. Gabaude, διότι ἀποδίδει μὲ ἀκρίβεια καὶ σαφήνεια τὴν ἐπικούρεια ἄποψη γιὰ τοὺς θεούς. Ὁ ὁμιλητὴς θὰ προσπαθήσῃ νὰ δείξῃ, ὅτι ἡ ἀντίληψη τῶν Ἐπικορείων γιὰ τὸ θεῖον δὲν ἀντιστρατεύεται τὸν ὑπόλοιπο κορμὸ τῆς ἐπικούρειας φιλοσοφίας, ἀλλὰ εἶναι ἀναπόσπαστο μέρος τόσο τοῦ Φυσικοῦ ὅσο καὶ τοῦ Κανονικοῦ, ἂν καὶ ἡ ὅλη ἀντίληψη εἶναι ἐνσωματωμένη στὸ Ἠθικόν. Ἐπίσης, θὰ δειχθῇ ὅτι ἡ ἀντίληψη αὐτὴ δὲν ἀποτελοῦσε γιὰ κανένα λόγο ὑπεκφυγή, ἀφοῦ ὁ φιλόσοφος εἶχε ἤδη ἐκτεθῆ μὲ τὶς ἀπόψεις του περὶ θείας προνοίας καὶ θνητότητος τῆς ψυχῆς.

Ὁ ὁμιλητὴς θὰ ξεκινήσῃ ἀπὸ τὴν βασικὴ ἀρχὴ τῆς ἐπικούρειας φιλοσοφίας, ὅτι δηλαδὴ τὰ δεδομένα τῆς ἐμπειρίας πρέπει νὰ γίνωνται δεκτά. Δὲν εἶναι ὅμως γεγονὸς ὅτι ἡ ἔννοια τῶν θεῶν διαπνέει ὅλην τὴν ἀνθρώπινη ἱστορία; Πρόκειται περὶ προλήψεως, περὶ ἐννοίας ποὺ ἐνσωματώνεται στὰ κριτήρια ἀληθείας τοῦ Ἐπικούρου. Ὁ ἱδρυτὴς τοῦ Κήπου εἶναι σαφής: "ἀκόμη καὶ οἱ παραστάσεις τῶν τρελλῶν, ὅπως αὐτὲς ποὺ βλέπουμε στὸν ὕπνο μας εἶναι ἀληθεῖς, διότι προκαλοῦν κίνηση τοῦ νοῦ, ἐνῷ τὸ μὴ ὂν δὲν προκαλεῖ τίποτε". Ἐπίσης στὴν ἐπιστολή του πρὸς Ἡρόδοτον, ὁ Ἐπίκουρος δὲν κρύβει τὰ λόγια του: "[κανόνας μας] εἶναι ὅτι τὸ ἀληθὲς ταὐτίζεται μ' αὐτὸ ποὺ παρατηροῦν οἱ αἰσθήσεις ἢ συλλαμβάνουμε ἄμεσα μὲ τὸν νοῦ" (φανταστικὴ ἐπιβολὴ τῆς διανοίας).

Καὶ στὸ τέλος θὰ τεθοῦν τὰ ἀμείλικτα ἐρωτήματα: Πῶς εἶναι δυνατὴ ἡ γνώση τοῦ θείου σ' ἕνα φιλοσοφικὸ σύστημα ὑλιστικὸ καὶ μηχανοκρατικό; Πῶς εἶναι δυνατὸ νὰ πείσουμε κάποιον, ὅτι ὑπάρχουν οἱ θεοί; Πῶς συνάπτει ὁ ἴδιος ὁ Ἐπίκουρος τὴν ἐνάργειά τους μὲ τὸ λοιπὸ φιλοσοφικό του σύστημα; Τὰ λόγια του -ἐξ ἀρχῆς- ἐνέχουν σαφήνεια: "οἱ θεοὶ ὑπάρχουν καὶ ἡ γνώση μας γι' αὐτοὺς εἶναι προφανής".

Τὰ ἀνωτέρω ἐρωτήματα θὰ γίνουν ἡ βάση γιὰ νὰ διαπιστώσουμε, πῶς θὰ συναντήσουμε τοὺς θεούς, μέσα ἀπὸ τὸ αὐστηρὸ μονοπάτι τῆς ἐπικούρειας φιλοσοφίας...